Communes en zo

Kollektivet

Eindelijk gingen we weer eens naar filmhuis De Fabriek. Daar hadden we echt naar uitgekeken: thee op het zonnige terras aan de Zaan en dan een heerlijke film. Kollektivet draaide en dat leek ons de moeite waard. Onze verwachtingen werden niet beschaamd. Sowieso staat de regisseur garant voor goede films. Wie Festen heeft gezien, weet genoeg. En Thomas Vinterberg heeft ook nu weer een bijzonder fraaie film afgeleverd.

Kollektivet gaat over een vers opgestarte commune en alle perikelen die dat met zich mee brengt. Het door Erik geërfde huis is te groot voor het kleine gezin en het lijkt Anna een goed idee om het met meerdere personen te gaan bewonen. Het kost enige moeite haar man over te halen, maar uiteindelijk is ook hij voor het idee te porren. Kandidaten melden zich aan voor een sollicitatiegesprek en geleidelijk aan krijgt de commune gestalte. Puberdochter Freja beschouwt het hele gedoe van een afstandje en gaat lekker haar eigen gang.

Het lijkt zo eenvoudig, gezellig, avontuurlijk, efficiënt en economisch, met elkaar een huis te delen, maar het blijkt in de praktijk toch niet zo simpel. Zet een aantal mensen met hun hebbelijkheden, behoeftes en wensen bij elkaar en ziedaar: een uitgelezen recept voor problemen.
Het avontuurlijke liefdesleven van Erik gaat Anna op den duur parten spelen, waardoor zij haar rol in de commune moet herzien en zich moet gaan bezinnen op wat zij wil en nodig heeft.

Kollektivet geeft een goed beeld van het functioneren van een commune, of beter, hoe de mensen daarin functioneren. – Ook de film Together (in het Zweeds: Tillsammans), uit 2000, zoomt hierop in. De hilariteit van sommige situaties in de commune kan het onvermogen, de onbeholpenheid en de frustraties van de bewoners maar nauwelijks camoufleren. –
Het is daarbij een waar tijdsdocument. Alles klopt (op twee kleine dingetjes na, maar ach): van de rommelige inrichting met veel groene planten tot de ongedwongen vrolijkheid en de keiharde manier van overleggen. De gezamenlijke maaltijden, overgoten met enorme hoeveelheden drank, worden vaak benut om urgente en gevoelige kwesties aan te kaarten.

Zo ging het er in de jaren zeventig aan toe: je voerde serieuze gesprekken, er werd doorgevraagd. Altijd moest het gesprek ergens over gáán. Het was de tijd van de sensitivity-training. Je moest alles kunnen zeggen, kritiek kunnen leveren, elkaar kunnen kwetsen, ‘weet-je-wel’. Je moest gekwetst kunnen worden en tegelijkertijd voor jezelf opkomen. Behoorlijk ingewikkeld, dus.

Kollektivet kent een behoorlijk zware emotionele lading. Bijna vliegt de regisseur uit de bocht, wanneer een jong kind overlijdt, maar hij houdt op tijd in en gelukkig wordt het nergens sentimenteel of goedkoop. Het loopt goed af, tenminste als je het ‘open eindje’ voor lief neemt.

De film werkt als een trigger. Terug op de fiets buitelen de beelden over elkaar heen. Bij ons is het nooit tot een commune gekomen, maar we waren al een goed eind op weg.

Wij, als jong gezin, bewoonden een grote boerderij in de Achterhoek. We maakten plannen. In de schuur konden minstens vier wooneenheden worden gerealiseerd. De deel zou plaats kunnen bieden aan een grote gemeenschappelijke ruimte. In de enorme tuin zouden we onze eigen groente en fruit kunnen verbouwen. Nee, we zouden het geen commune noemen, maar een woon-werkgemeenschap. In de advertentie die we plaatsten in Vrij Nederland stond dit dan ook nadrukkelijk vermeld. We namen contact op met ‘De Kleine Aarde’ in Boxtel, werden er hartelijk ontvangen en van veel nuttige informatie voorzien. Om inspiratie op te doen bezochten we Orvelte en de Hobbitstee. We vonden dat we behoorlijk goed voorbereid waren.

Daar kwamen de gegadigden. Praktisch elk weekend kregen we gezinnen over de vloer. Grote pannen vegetarische soep stonden op de houtkachel te pruttelen. En maar praten en plannen maken.

Op een goed (!) moment werd het duidelijk dat er te veel onderlinge verschillen waren. Het voorstel om de was gezamenlijk te doen in een gezamenlijke wasmachine bleek bijvoorbeeld voor sommigen al een reden om af te haken. Allerlei plannen werden opgevoerd, waarover weer hoogoplopende discussies ontstonden. Hoeveel zouden de buitenshuis werkenden moeten afdragen aan de gezamenlijke pot? En wie zou die beheren? Konden we van elkaars eerlijkheid op aan? Moest er een soort van corvee-lijst worden opgesteld? Zouden we bij toerbeurt ons eigen brood bakken? Konden we toe met één auto? Mochten we eigenlijk nog wel auto rijden? Moest er vegetarisch dan wel macrobiotisch worden gegeten? Stond iedereen achter homeopathie? En zo ontstond er een hele waslijst aan zaken die geregeld zouden moeten worden voor de Woon-Werk-Gemeenschap Neede daadwerkelijk een feit zou zijn.

Om kort te gaan: het is niet van de grond gekomen. Als we gewoon maar waren begonnen, zoals in de film, zou de gemeenschap wellicht organisch hebben kunnen groeien. Dan hadden we tijdens wekelijkse bijeenkomsten kunnen evalueren (ook al zo belangrijk in die tijd!). Iedereen had zijn zegje kunnen doen. We hadden stevige, opbouwende discussies kunnen voeren. We hadden zwak en sterk kunnen en mogen zijn. Dan was het misschien toch gelukt. Voor een tijdje.

Met twee personen samenleven was al een hele klus. Dat is gebleken. Met vijf gezinnen samenwonen was veel te hoog gegrepen.
En met dit gegeven in het achterhoofd en een grote grijns op het gezicht, geniet ik dubbel na van de heerlijke film, Kollektivet. Zij wel……
——————————————————————————————————————-

De afbeelding komt van het internet.

Advertenties

19 thoughts on “Communes en zo

  1. Informatief blog over de commune. Ik heb er destijds veel over gehoord maar was/ben teveel een eenling om er ook maar over te denken.Jij hebt de ingewikkeldheden goed beschreven. Er komt nogal wat bij kijken om een aantal verschillende persoonlijkheden- min of meer- op één lijn te krijgen.

    • Ja dat was heel lastig. Er was ook een heel gedoe over het bepalen van de gelijkwaardigheid van het werken binnen de wwg en daarbuiten. Kreeg iedereen hetzelfde bedrag aan zakgeld, bijvoorbeeld. En wist je wel zeker dat de mensen die ‘binnen’ werkten hun tijd niet aan het verlummelen waren. Moesten er voor hen werktijden worden bepaald. Hoe ingewikkeld kun je het maken. Kortom, ik ben blij dat het allemaal niet is doorgegaan. 🙂

  2. Bijzonder om te lezen dat jullie het echt van plan zijn geweest. Goed dat het roer op tijd om ging. Ik moet er niet aan denken. Het zou niets voor ons zijn. Wij hebben heel veel privacy nodig.

  3. Ik heb er in die tijd zelfs niet over gepiekerd om zoiets te doen, het leek me verschrikkelijk om geen eigen plekje te hebben. Ik gruwel al van een logeerpartij!
    Héél goed dat jullie wél van te voren over alles nadachten en tot inkeer kwamen. Het klonk in die tijd allemaal wel leuk hoor dat alles delen maar uiteindelijk werden ook de partners vaak gedeeld en dáár heb ik nooit een huwelijk tegen bestand gezien.
    Maar ik kan me voorstellen dat het leuk was om de film te zien waarin mensen niét van te voren hadden nagedacht!

    • Het was wel de bedoeling dat iedereen een eigen plek had, naast de gemeenschappelijke ruimtes. Wat je aanroert, het delen van partners, dat was in die tijd ook een hot item. Partnerruil, weet je nog? Heel legitiem, dus. Natuurlijk ging dat niet goed. Maar de film was inderdaad leuk!

  4. Heel herkenbaar, je beschrijving over die tijd met sensitivitytraining, alles opengooien en erover discussiëren en evalueren. Toch maar eens die film gaan zien als die in de buurt is.

    • O, ja, wat een tijd was dat. Moet er nu soms wel om grinniken (als ik er toevallig aan denk 😉 ) Hoop dat je de film nog ergens kunt zien!

  5. Wat een leuk blog wat me inderdaad even terug bracht in de tijd. Niet dat ik dat daadwerkelijk meegemaakt heb. Maar de discussies en het praten over van alles, dat mis ik nog wel eens soms. Hele avonden platen draaien en discussiëren over dingen zoals reïncarnatie, geloof, muziek. Ik zal afgelopen week een documentaire over Frederik van Eeden die een kolonie stichtte met het doel zelf in het onderhoud te voorzien. Het ging mis omdat bepaalde delen wel goed draaiden en winstgevend waren. Mooie documentaire.

    • Das war einmal! Goede herinneringen koesteren en gewoon verder gaan…. Je laatste zin begrijp ik niet helemaal: “Het ging mis omdat bepaalde delen wel goed draaiden en winstgevend waren” Dat lijkt me juist een reden tot succes!

      • Ja maar die groep van de bakkers wilden hun winst niet afstaan aan de groepen zoals van de land en tuinbouw die het minder deden. Zo kwam er onenigheid.

  6. Ik heb van mensen gehoord die in een soort woongemeenschap woonden, veel verplicht samen doen, ze hebben er niet lang gewoond want ook zij houden van hun ongebondenheid. Ik zou het ook niet kunnen, Ik sta ingeschreven bij een woongroep in een appartementencomplex waar mensen elkaar hun privacy heel erg gunnen Toch zijn er ook mensen die het juist erg stil en eenzaam vinden. Buiten de gezamenlijke dingen waar je nooit verplicht bent aan mee te doen, ondernemen ze niks en krijgen ze geen bezoek. En dan geven ze de mensen om hen heen de schuld.. klopt ook niet hè.
    Goed dat jullie alles goed hebben overwogen, het is een stap, zeker zoals de plannen lagen, die niet zomaar teruggezet kan worden..

    • Het is een hele klus, samenleven/wonen met anderen. Soms gaat het vanzelf goed, maar meestal moet je er veel voor doen. Het moet in relaties (welke dan ook) van twee kanten komen. Nou ja, de film was in elk geval leuk! 🙂

  7. Het heeft iets geborgens, iets te veel van het goede soms, het kan leuk zijn, maar ook irritant. Tja… ik weet het niet. Commune is misschien een verkeerd woord. In hofjes wonen mensen ook samen apart. Dat is misschien wel de gulden middenweg?

    • Een hofje, dat klinkt pas echt geborgen! Volgens mij is dat alleen voor eenpersoonshuishoudens. Oude besjes, zoals in de Camera Obscura. Misschien is de woongroep een gulden middenweg?

  8. Sinds Walden kennen we de gevaren der commune. Op een dag gaat het stuk door gebrek aan solidariteit etc.
    Ik had die film wel graag willen zien.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s