Bridget, Banksy en een bizarre film.

20160726_111941

Deze week onderging ik drie totaal verschillende kunstuitingen, die op een of andere manier iets met elkaar te maken hebben. Wat zijn de overeenkomsten? In de eerste plaats dat deze drie activiteiten (bezoek aan Gemeentemuseum in Den Haag, Beurs van Berlage, Amsterdam en Filmhuis, Zaandam) in dezelfde week plaatsvonden. Maar dat kun je uiteraard ook gewoon toeval noemen.

Dan misschien dat het modewoordje ‘bizar’ van toepassing is op alle drie? Evenals het feit dat de drie kunstenaars doelbewust de toeschouwers op het verkeerde been weten te zetten?
Of gewoon het feit dat ik ze per se, coûte que coûte met elkaar in verband wil brengen? Omdat alle drie de kunstenaars een bijzondere kijk op kunst hebben? Of vanwege het feit dat ik de twee tentoonstellingen en de film mede door de ogen van een ander bekeek? En alles daardoor gedeeld en dus anders beleefde?

20160727_114247

Ach, laten we het maar houden op de illusie, waar het hele leven tenslotte op is gebaseerd. Dus zeker ook de kunst, die daar weer een afspiegeling van is. Een schilderij is niet meer dan verf op doek, zegt kunsthistorica Saskia Goddijn. Wat er verder gebeurt doen we zelf. Het is onze invulling- wat we erin zien, wat we voelen, hoe we erover denken. Sommige mensen worden heel onrustig, wanneer de kunstenaar zijn werk labelt: zonder titel. Kunst moet zijn (volgens Kloos): de allerindividueelste expressie van de allerindividueelste emotie. In het verlengde daarvan, vanuit de toeschouwer gezien zal kunst dan moeten zijn: de allerindividueelste ervaring van de allerindividueelste emotie. Vertalen is verraden, zegt men in de Joodse cultuur. Geldt dit ook voor het ‘vertalen’ van kunstuitingen? Is interpreteren dodelijk voor de kunst? Kan daaruit volgen dat alle verklarende kunstboeken waardeloos zijn? Gevaarlijk terrein! Ik wil daar geen oordeel over vellen.

Genoeg gefilosofeerd. Over naar de kunst. Bridget Riley, Banksy en Anders Thomas Jensen.

Bij Bridget Riley is de illusie de beweging in haar werk. Vanuit iedere hoek is het weer anders, bewegen de lijnen, waarvan je weet dat ze vastliggen op papier of doek.

Bridget

Bij Banksy is het de illusie van de kunstenaar zelf; hij bestaat, dat blijkt. Maar wie is hij? De illusie die hij schept is vaak de combinatie van beeld en tekst. We worden volkomen op het verkeerde been gezet.

Banksy1

Ook bij Anders Jensen gaat het om de illusie. Wat is film anders? Maar hij verstaat de kunst om in die illusie een tweede te scheppen en daarin een derde. Een soort matroesjka.

Doordacht, doorwrocht en bereken(en)d, geldt voor Bridget Riley. Ontwerpen op ruitjespapier en deze uitgewerkt op grote doeken. Haar vroegste werk stamt uit de jaren zestig. Maar het zal een levenswerk blijken. De titel van de tentoonstelling is dan ook: Bridget Riley, The Curve Paintings. 1961 – 2014. Op-art. Die stroming vonden we verrassend in de zestiger jaren. Maar nu nog steeds is het verrassend en verfrissend! Werk waar je vrolijk van wordt. Maar ook stil. Het is leuk dit met “de oude vriendin” te zien. Zij is nu bijna negentig, slechts een paar jaar ouder dan de kunstenares. En enthousiast dat ze is! Af en toe hoor ik haar roepen: dit is enig! Met haar smartphone fotografeert ze de bijzondere werken. Ik vraag me opeens af of ik dat over twintig jaar nog net zo zal doen.

Doordacht, doorwrocht en maatschappijkritisch past bij het werk van Banksy. De onbekende bekende. Zijn kunst wordt gepresenteerd in het voormalige kapitalistische ‘bolwerk’, de Beurs van Berlage; dat moet voor hem toch even slikken zijn. Zit hij al te broeden op een antwoord? Op een van de muren aan het Damrak op dit monumentale gebouw? Ik kijk nu ook door de ogen van mijn jongste dochter. Het geeft er een speciale dimensie aan. Ook al omdat we dit soort uitjes niet meer zo vaak hebben. En ik zie dat zij weer kijkt met haar prachtige kinderen in gedachten.

20160727_114802

Regisseur Anders Thomas Jensen, kunstenaar op een totaal andere manier, met een totaal ander medium. Men and Chicken is een werkelijk absurde film. Het woordje ‘bizar’ is hier zeker op zijn plaats. Het verhaal is grandioos, en gaat uit van een gegeven waar iedereen waarschijnlijk wel eens zijn gedachten over heeft laten gaan: genetische manipulatie. Terwijl je na de eerste beelden vermoedt dat het er zeer ruig aan toe zal gaan, blijkt er toch ook begrip, goedwillendheid en een zekere warmte te zijn tussen de vijf merkwaardige broers, over wie de film in feite gaat. De plot is groots. Je voelt bijna letterlijk de puzzelstukjes op hun plaats vallen. Meer zal ik er niet over melden, om het verhaal niet weg te geven. “Ga deze film zien!”, is het enige dat ik er nog over wil zeggen. En ook, dat ik deze film zag met (de voor sommigen inmiddels bekende) Ina in gedachten. Ze kan er niet meer bij zijn, maar zij raadde tien jaar geleden de film ‘Adam’s Apples’ aan, van dezelfde regisseur. Menig keer hoorde ik haar schallende lach. Het toeval bracht een gezamenlijke vriendin (die ook ooit was getipt) naar het filmtheater, zodat we na afloop nog even konden proosten op Ien.

men and chicken

Als laatste verbindende factor tussen deze drie kunstenaars zou ik willen noemen: de Humor. De kurk waar het hele leven op drijft!

Tenslotte. Dit was een vermoeiend en tegelijkertijd energiegevend weekje. Zozeer zelfs, dat ik vandaag ook zelf maar eens de kwast ter hand heb genomen. Het plafond van de badkamer ziet er weer piekfijn uit. En nee, geen optische of andere illusies. Gewoon wit.

——————————————————————————————————————-

De afbeelding van de film Men and Chicken komt van het internet.

Advertenties

12 thoughts on “Bridget, Banksy en een bizarre film.

    • We zouden al eerder gaan, maar toen voelde H zich niet lekker. Dinsdag kwam ons allebei goed uit. En, wat jij al meldde, het was die dag inderdaad erg rustig in het museum. Dat was fijn. Riley is inderdaad fantastisch. Blij dat we zijn gegaan.

  1. Whahaha… sorry, een serieus blog en dan ga ik zitten lachen… eigen schuld door je geweldige afsluiter, óók humor en daar houd ik van;-)
    Films ben ik te ongeduldig voor maar het gemeentemuseum hád al mijn aandacht getrokken met een beschrijving van het werk van Bridget Riley , ik weet niet of het er van komt om te gaan maar dat zou ik eigenlijk wel willen. Zeker nu ik jouw verhaal erover heb gelezen.

    • Daar hou ik nou van, zo’n reactie! Kan ook nooit lang ernstig blijven….. Als ik jou was, zou ik gaan, naar Bridget Riley. Het is heel bijzonder, niet zo heel veel en heel ruim opgezet, dus prima te doen, lijkt mij. Op dinsdagochtend is het heel rustig!

  2. Geweldig stuk. Of je kunst moet/mag interpreteren. Ja, en of dat ook de interpretatie van de kunstenaar is, doet er niet toe. Moet dan altijd denken aan de afgebeelde pijp op een doek van Magritte, waar hij dan onder zet dat het geen pijp is. Daar kan ik dan wel heel lang over nadenken. Zelfs over de vraag of ik niet naar de kleren van de keizer kijk, zoals ik onlangs had toen ik voor een schilderij van Rothko stond.

    • Leuke reactie, Tagrijn, dank je wel. Die pijp is geen pijp; het is verf op doek. 🙂 Ik geloof dat een schilder met geen ander doel schildert dan vanwege het ‘heilig moeten’. Ik moet weleens lachen om de gesprekken die ik in musea hoor. Zogenaamde kenners met hun interessante beschouwingen. Het kunstwerk doet je iets, of niet. That’s it. Ik kan dat gevoel van jou over die kleren van de keizer heel goed voorstellen.

  3. Ik durf hier over niets een oordeel te geven. Als het om moderne kunst gaan voel ik me al snel een dwerg in een vreemd groot land. Hoewel: die schilderijen met beweging vind ik knap, dat moet ik toch even zeggen. Maar bij dat op het verkeerde been zetten begint het mij al. Ik wist niet eens dat ik stond, laat staan op een verkeerd been. Ik zie die afbeeldingen en het blijft volkomen leeg in mijn hoofd. Het zegt me helemaal niets.
    Ik hoop het vierde semester bij de VA nog wat bij te leren. Want daarvoor ben ik nog niet te oud. En dan maar hopen dat bij een volgend stukje ik ook iets zinnigs te berde kan brengen.

    • Hahaha! Bij Banksy gaat het meer om het idee achter zijn werk. En zulke superbijzondere vondsten, waarvan ik zou willen dat ik het zelf had bedacht. Dat niemand weet wie hij is, geeft er wel een extra dimensie aan. Misschien gek, maar zo werkt het nu eenmaal voor mij. 🙂
      Als je voor het werk van Riley heen en weer bewoog, zag je het werk bewegen. Fascinerend, vond ik. Ik heb het gefilmd, maar het lukte me niet zo’n filmpje op het blog te plaatsen, helaas.
      Nog even dan beginnen de cursussen weer. Daar kun je echt naar uitkijken hè?!

      • Nou, tot en met het kubisme voel ik me nog aardig thuis. Tot daar is het voor mij redelijk te herleiden tot de oorspronkelijkheid. Maar daarna komen de gaten in de beellen, de opgeslingerde verfvlekken, elk met hun eigen betekenis tot ik via het bekende witte vlak de ruimte van het nu word ingeslingerd. Maar ik moet het in het gezicht kijken, dit beest dat ik ongaarne aai maar waarvan ik hoop dat het ooit spinnend op mijn schoot ligt. Kan ik ook eens naar zo’n moderne expositie zonder daar begriploos, emotieloos en dom hoofdschuddend rond te lopen (Vorig jaar Antwerpen: Panamarenko).

      • Ja maar, Plato, het hóéft toch allemaal niet?! Doe waar je jezelf prettig bij voelt. Het leven is te kort om allerlei dingen tegen je zin te (moeten) doen. Geniet van wat je mooi vindt, wat je aanspreekt. En laat je alsjeblieft niet voortijdig de ruimte inslingeren. 🙂

  4. Ik leef zo zuinig mogelijk qua gezondheid.
    Helaas kan ik dat niet zeggen van muziek-collega Pierre, die van de huismiddagen. Hij is een half jaar ouder dan ik. We liggen elkaar op muzikaal gebied (vreemd eigenlijk) vrij goed. Voor de rest kunnen we niet verschillender zijn. Daar had ik dus een behoorlijk oordeel over (mijn stukje over oordelen was dus eigenlijk een aanklacht tegen mezelf) en wat gebeurde er vorige week: hij krijgt een hartinfarct bij de onze buurtvrouw. Die dag zat ik in het VU ziekenhuis. De boodschap: dat hart komt wel weer goed maar hoe gaat het met de hersenen. Dat is nu 6 dagen geleden. En nog steeds wordt hij in slaap gehouden. En dan zit je thuis, regelt de info aan de kennissen etc en denkt: daar zit je nou met je oordelen, elke dag in spanning en niets kunnen doen. Een lesje in bescheidenheid en loslaten.
    Het stukje was dus niet belerend bedoeld… allerminst eigenlijk.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s