Schaduwrijk

Hij ligt er weer, de geurende, dampende, zwarte berg compost. Iedereen op het tuincomplex weet dat vanaf vandaag het tuinseizoen echt begonnen is. Natuurlijk is er al veel werk verzet. Er is gespit, geharkt, gesnoeid. Maar dit is het ultieme sein. Vanaf nu keert alles zich weer ten goede. We zien de bloesem al als roze-witte vlinders aan de fruitbomen, de kapucijners zich wentelen rond de stok, de tomaten kleurend van groen naar rood. Wel moet er nog even hard gewerkt worden, want het is de bedoeling dat de vruchtbare grond over de tuin wordt verspreid.

Een kruiwagen vol scheppen, het pad over, het bruggetje ‘nemen’, nog een pad, een bocht ronden en dan kan het zwarte goud gestort worden. En dit ritueel herhaalt zich. Na een paar uur en zo’n drie kilometer in de benen, liggen er twaalf hoopjes te dampen op de vers gespitte aarde. Heerlijk. Het geeft ons een uiterst tevreden gevoel.

Het zware werk wordt verlicht door de praatjes die je hier en daar maakt. Je rust even, je wisselt wat uit, een kwinkslag hier en daar. Het prachtige weer is vol beloften. De warme zon doet de geplaagde rug goed.

En toch. Hoe gezellig het ook is, hoe hard er ook wordt gewerkt, hoeveel grappen er ook worden gemaakt, en ondanks het vrolijke zonnige weer, toch is elke tuinder zich bewust van de schaduw die er over deze dagen hangt.

Tuinder E die een paar weken geleden plotseling overleed laat letterlijk een gat vallen in de gesloten tuinenrij. Niemand kan het nog bevatten. Zo’n sterke man, zo vriendelijk. Een tuinder in hart en nieren. Alles op zijn tuin was altijd keurig in orde; op tijd gespit, gezaaid, gewied. Het was dus bijna logisch dat als tegenprestatie zijn fruitbomen in bloei stonden, afgelopen herfst.

De twaalf hoopjes compost, die op zijn nog onlangs gespitte grond een beetje misplaatst liggen te zijn, hebben medetuinders daar gebracht. De tuin zal snel weer verhuurd worden.
Voor zijn dochter, die even verderop een tuin heeft, is het confronterend om steeds langs de lege tuin te lopen. Ze doet het. Ze houdt zich goed. Ze is sterk.

Tuinder A die normaal gesproken opgewekt en vrolijk aan het werk is, is nu stil en ernstig. Hij heeft een paar weken geleden afscheid moeten nemen van zijn vrouw. Voorgoed. Zij was ook de zus van tuinder D., die pas sinds januari een tuin heeft. We kennen hem nog niet zo goed, maar toch merken we ook de stilte rond hem op, terwijl hij bezig is een stuk zwarte, enigszins verwaarloosde grond om te toveren tot een mooie moestuin.

We missen tuinder W nu al een paar dagen. Dat is vreemd; hij is er bijna altijd. Tuinieren zit hem in het bloed, al veertig jaar. Net als E is hij een gedreven tuinder en een markante persoonlijkheid. Dat zijn ze trouwens allemaal, de oude bazen die al zo lang lid zijn van de vereniging. Later die dag wordt ons duidelijk waarom hij verstek laat gaan: zijn oudste zoon, in de bloei van zijn leven, is deze week overleden. W’s kruiwagen, nog vol compost, staat eenzaam te wachten bij het hek. Halsoverkop vertrokken…..

Het noodlot heeft de touwtjes in handen. In anderhalve maand drie sterfgevallen.
We weten het: de dood hoort bij het leven. Maar we worden nu stevig in ons nekvel gegrepen en met de neus op de feiten gedrukt.
Wat een verdriet heerst er op de tuin. We zijn er allemaal stil van. Bij sommigen rijt dit alles oude wonden open.

Dan laat plotseling de eerste de grutto zijn vrolijke roep horen. Hij heeft zijn prestatie geleverd en zal straks gaan nestelen in de Zaanse weilanden. De natuur gaat zijn gang. Zo is het nu eenmaal.
Aan de treurwilg verschijnen de eerste blaadjes.

Dire Straits *)

Het onvermijdelijke is gebeurd. Veel te snel (maar wie zijn wij om daar een oordeel over te hebben) keerde hij terug naar… ja, wie weet waarheen. Een ruime maand geleden zag ik hen voor het laatst samen. Toen schreef ik onderstaande tekst, maar twijfelde of ik het zou plaatsen.
Uiteindelijk doe ik dat nu toch. Uit eerbetoon aan een bijzonder mens.

schuim

In het nauw

Hij ziet er zo oud uit
Als hij niet meer zal worden
Het grijze haar verzorgd
Achterover gekamd

Toch nog een kwinkslag
Want hoe ernstig ook de situatie
Zijn humor verlaat hem niet

Zo kort geleden nog
In de warmte van de late nazomer
De wijn fonkelend in onze glazen
Klonken wij drieën op het leven
Wat wisten wij van Ispahaan

Straks weet ik eindelijk hoe het is
Zegt hij zonder een spoortje angst
Geen boosheid ook
Hij heeft zich al zo lang voorbereid
Op het onvermijdelijk menselijk lot
Zijn Private Investigations

Straks is samen voorbij
Zij zijn het zich bewust
In hun ogen wijlt verdriet
Om wat niet meer zal zijn
En zachte glans als zij spreken
Over hun herinneringen
Van kort en lang geleden
Berusting toont de ingekeerde blik
En rotsvast vertrouwen in elkaar
Love Over Gold

Eenmaal weer thuis is de enige optie
Het aansteken van een kaars
En het draaien van de muziek
Die hij me leerde kennen
In de dagen van weleer

Toen we dachten
Dat er nooit een einde kwam
Aan voor de vuist weg leven

*) Dire straits: Je in een moeilijke situatie bevinden, in het nauw zitten

Er was eens…. Selma Salo

img080

Toen ik drie jaar geleden begon te bloggen, leek het me leuk en nuttig om mijn licht op te steken bij oude rotten in het vak. En zo kwam ik onder andere terecht op het blog van Selma: ‘Er Was Eens’. Een interessant blog, onderhoudend en kritisch.

Ik kon het niet direct plaatsen, maar haar naam kwam me ergens bekend voor. En ja hoor, al surfend kwam ik terecht op een blogje, waarin ze refereert aan een artikel dat ik wel kende. Het had ooit (1999) in Trouw gestaan en was geschreven door Selma Schepel, columniste van die krant. (Ik vond haar toen al heel goed en kritisch schrijven.) Zij schrijft daarin over een vriendin, die haar schoolklas laat meegenieten en leren (!) van de reizen die een speelgoedbeer maakt, samen met mensen die er niet voor terugdeinzen de beer mee te nemen en deze allerlei avonturen te laten beleven. Een beetje in de trant van Niels Holgersson.

Dat idee nam ik direct over. Nog diezelfde middag kocht ik een speelgoedbeer, introduceerde die in groep 8 en startte het project De Reisbeer. Kinderen enthousiast, de beer ging met hen op vakantie en beleefde avonturen die in een dagboekje werden genoteerd door het kind dat als begeleider optrad. Foto’s en een souvenirtje nam hij mee in een rugzakje. En altijd stuurde Georgeo een kaartje naar de klas. Leerzaam en leuk. Dank zij het blog kon ik Selma eindelijk eens bedanken voor dit geweldige idee. (Na mijn pensioen heb ik beer en toebehoren overgedragen aan een eveneens reislustige oud-leerlinge, die nu zelf voor de klas staat.)

Ik bleef Selma volgen en genoot van haar kritische stukken, haar reis-, fiets- en fotoverslagen. Een ondernemende vrouw met een duidelijke, ongezouten mening. Belezen en intelligent. Begaan met de natuur, met het leven, met mensen. Zo zeer zelfs, dat ze het bloggen eraan gaf. Helaas, voor haar volgers, maar zij koos voor echt contact, van mens tot mens.

Vanochtend las ik in Trouw, “haar” krant, een klein berichtje in de rubriek Personalia. ‘Selma Schepel’ is de titel. Nietsvermoedend begon ik te lezen. Zou ze een prijs krijgen voor het één of ander?
Niets van dat alles: dit weekend overleed Selma, na een noodlottige val met de fiets. In het harnas, zou je kunnen zeggen, maar ik vind het wrang. Ze was pas 66 jaar. Ze had de wereld nog zoveel kunnen bieden.

Dank je Selma Salo, voor je ongewilde, ongeweten stimulans.

De laatste kus

20151102_110353

Hij was mild geworden. Zijn lange leven had hem vele lessen geleerd. Vroeger was hij een opstandig en opvliegend persoon geweest. En niet altijd even tactvol. Zijn vrouw en kinderen hadden het nogal eens moeten ontgelden. Waren vaak slachtoffer geworden van zijn humeur. Hij was er de man niet naar om het uit te praten, of te zeggen dat het hem speet. Nee, ze moesten het allemaal zelf maar ontdekken. Vaak wisten ze de link niet direct te leggen en leek het cadeautje dat ze kregen uit de lucht te vallen. De boeketten voor zijn vrouw op zaterdag waren bedoeld om een week zwijgen, boze opmerkingen, of stuurse blikken goed te maken. Het was zijn manier. Met de medische kennis van nu zou er wel een stempel op hem zijn gedrukt. In zijn tijd moest hij er zelf maar uit zien te komen. En zijn omgeving ook.

Maar nu was hij mild. Zachtaardig en vriendelijk. Het verplegend personeel was zeer over hem te spreken. Een aimabele man, werd hij genoemd. Hij schikte zich in zijn doofheid. In het afhankelijk zijn van een rolstoel. In het wachten. Altijd maar wachten. Op een kopje koffie, het eten, het wassen en de gang naar het toilet. Dit was zijn leven nu.

Leven. Hij wist dat hij aan het laatste stukje bezig was. Dikwijls verzonk hij in gedachten en wist situaties op te roepen uit een ver verleden. Het lot was hem gunstig gezind geweest. Al vaak had hij op de rand van de dood gebalanceerd. Die keer dat hij als kind in de rivier dook en vast bleef zitten in de modder. Hij werd gered en overleefde. Die keer dat hij een ernstige longziekte had. De operatie slaagde, hij moest een rib missen – maar dacht hij soms, dat moest Adam ook – en genas. Die keer dat hij werd opgepakt door de Duitsers. Dat ze hem lieten gaan, was hem nog steeds een raadsel. De bypasses die hij dertig jaar geleden had gekregen. Hij herstelde volledig.

Ja hij had een goed leven achter de rug. Kinderen, kleinkinderen en zelfs achterkleinkinderen. Grote verwachtingen had hij van de jongens. Het kleine meisje had hij nog niet gezien. Ze leek zoveel op zijn overleden vrouw, had hij gehoord.

Maar ze kwam. Ze werd opgetild om hem een kus te geven. Het werd zijn laatste kus.

Die nacht sliep hij in met een glimlach op de lippen. Voorgoed.

Spaanse Streken

20150313_152415

Hier moet het zijn. Ze parkeert voorzichtig aan de kant van de weg en stapt uit. Ze loopt om de auto heen, blijft achter de vangrail staan. Doodeng vindt ze het, dat gapende ravijn aan haar voeten. Hier is het dus gebeurd. De warmte valt als een verstikkende deken over haar heen. Het is stil, op wat zoemende insecten na.

—————–

Ze had hem gekend. Niet heel goed, maar goed genoeg om op weg naar haar vakantiebestemming de plek te bezoeken. DE plek. Ze zou hem nooit meer zien op de verjaardagsfeestjes van een van haar beste vriendinnen. Nooit meer zou ze hem bellen om hem zich dan te horen voorstellen in rap Frans: Martìn! Met nog een hele riedel ervoor die ze nooit kon volgen. Nooit meer lollige opmerkingen over haar oorbellen: “Hang jij het kubisme aan?” “Nee, het is juist andersom.”

Martin, met zijn Duitse tongval. De gedreven Martin. De reis met zijn vrouw door Zuid-Amerika had hij uitgebreid beschreven. Lange brieven stuurde hij rond. Van zijn nieuwe plannen hoorde ze via de gezamenlijke vriendin: een biologisch boerenbedrijfje beginnen in Spanje. Een droom, die alleen kon uitkomen door hard werken. Onderdak bieden aan mensen die het net niet helemaal gemaakt hadden. Ze weer op het spoor zetten van het gewone leven, van werken, eten, slapen.

In het kleine dorpje vielen ze op. Veel mensen waren al weggetrokken naar de grote stad. Maar de overgebleven boeren, die de laatste drie huisjes bewoonden, maakten zich kwaad: die vreemdelingen verstoorden hun gewone leven; er kwam te veel onbekend volk in het dorp. Allemaal meehelpen op die boerderij. En van wie was die grond hier eigenlijk? Niet van die Hollandse Duitser toch zeker?

Op een dag keek zijn vrouw herhaalde malen verontrust de weg af. Was hij nu nog niet terug van die paar boodschappen? Hij was echt niet iemand die een pakje sigaretten ging halen om nooit meer terug te komen. Er was iets gebeurd, ze wist het zeker.

Lange jaren en vele zoektochten later werd de uitgebrande auto in het ravijn gevonden. Kleding en menselijke resten. De zoons van de buurman bekenden. Eindelijk was de zaak opgelost.

———————

Ze schopt een steentje weg en hoort het ratelend de berg afrollen. Ze rilt. In gedachten neemt ze afscheid. Het is goed zo.

Ze heeft hier nu niets meer te zoeken. Ze start de motor: Madrid, here I come!

Kleine Icarus

mussenvleugeltjes

Vleugeltjes om zo mee weg te vliegen
Maar er zit geen beweging meer in
Of het moet de wind zijn
Die een lichte trilling door de veertjes voert

De schuldige van de moordpartij
Is natuurlijk ver te zoeken
Of zie ik zijn glanzend groene knikkerogen
Onschuldig knipperen achter de lavendel?

Kleine Icarus, voorgoed gevlogen
Hoger zelfs dan jij ooit hebt gekund
Door hemelsblauw op engelenvleugels
En slapen in een koesterende hand

——————————————————————————————————————-

Ook Icarus: https://ajroc.wordpress.com/2013/06/12/icarus/

De ondraaglijke triestheid van het kluizenaarsbestaan

Marche

Het was halverwege de zestiger jaren en de wereld lag aan onze voeten. En we zouden het gaan maken ook, in die grote-mensen-wereld. Dat dit niet helemaal gelukt is, kan geen van ons verweten worden. Het leven liep zoals het liep. Geen schuld, geen boete. Wel veel herinneringen. En soms piept er zo maar eentje met kop en schouders boven alle andere uit. En boven de dagelijkse beslommeringen. Vandaar dit blogje.

Halverwege de zestiger jaren dus, liftten wij naar de Ardennen. Naar La Roche, om precies te zijn. Hij was daar in het bezit van een kasteeltje. Zei hij. Het bleek een aardig verzinsel. Fantasie genoeg. Het was leuk om er in rond te dwalen, in die bouwval. Maar er een weekje verblijven was absoluut geen optie. Geen nood. In een nabijgelegen dorpje kende hij iemand waar we zeker zouden kunnen overnachten. Zou het echt? Ik hoopte het vurig, want het zou niet lang meer duren voor de avond viel.

La Roche e A

We kregen een lift in een oude bestel-eend naar Marche-en-Famenne. Tot het hotel. Niet dat we daar zouden gaan overnachten. We waren liftend, tenslotte. Een vakantiebaantje leverde nou ook weer niet zo veel op. Tegenover het hotel leidde een pad vrij steil de berg op. Klimmen dus. Inmiddels wist ik waar we naar op weg waren en naar wie. En ja, na bijna een uur stug doorklimmen waren we beland op de top en zagen we de spaarzame lichtjes van Marche beneden ons. De zware geuren van bos, vermengd met die van houtvuren, drongen onze neuzen binnen. Vreemde geluiden. Een wild zwijn scharrelde voor onze voeten over het bemoste pad.

Een deur knarste open: “C’est qui?” De man in de deuropening keek ons vriendelijk aan. Toen ontdekte hij wie mijn metgezel was. Hij grijnsde, omhelsde hem, sloeg hem op zijn schouders. Het klopte, ze kenden elkaar. “Entree!” Bukkend door de lage deuropening. We kwamen in een kleine, door kaarsen verlichte ruimte. Een zweem van wierook. Boeken, veel boeken. Een oude tafel in het midden, een houten bank aan een kant, een paar wrakke stoelen aan de andere. We namen plaats. Er kwam brood op tafel, uien, worst en kaas. En goede wijn. Er werden herinneringen opgehaald; er moest een jaar worden bijgepraat. Ik deed mijn uiterste best het rappe Frans te volgen. En ja, dank zij de gedegen lessen op de HBS, lukte dat goeddeels.

Deze kleine Belg, in zijn donkere pij, had uit vrije wil het klooster verlaten om op deze onherbergzame plek zijn leven te slijten. Wat hij op zijn geweten had, is ons niet verteld. We konden er slechts naar raden. Belangrijk was het verder niet op dat moment. We hadden een goed gesprek. Hij was aardig en gastvrij. Hij bood ons zijn slaapplaats aan en overnachtte zelf op de harde bank.

De volgende ochtend stonden twee nonnen voor de deur met melk, kaas en groente. Zij zorgden ervoor dat hij niet hoefde te verhongeren en ze klommen met liefde een paar maal per maand de steile berg op om hem van proviand te voorzien. Een non zorgde wekelijks dat er verse bloemen waren in de kleine kapel, die grensde aan de kluis. Elke zondag droeg hij de mis op. Er kwam altijd wel iemand. Ook wisten de mensen de kapel te vinden om er te bidden voor genezing van de meest uiteenlopende kwalen, ziekten en gebreken. Alle wanden hingen vol met ex voto’s: krukken, houten benen, hartjes in soorten en maten, hoorapparaten, babykleertjes. Er brandden altijd kaarsen.

We beloofden nog eens terug te komen, bedankten voor de gastvrijheid en vervolgden onze weg. Vakantie vierend en overnachtend in jeugdherbergen.
De trouwkaart, die we hem een paar jaar later stuurden, kwam onverrichter zake terug. In de herfst van dat jaar gingen we poolshoogte nemen. Weer klommen we dat hele eind naar boven. De kapel was gesloten. We klopten op de deur van zijn bescheiden woning. Geen reactie.

Beneden, in het hotel wist men te vertellen dat een van de nonnen hem die zomer had gevonden in de kapel. Men had de klok slechts kort horen luiden, maar van een viering was het nooit meer gekomen. Een kort briefje maakte duidelijk wat velen al waren gaan vermoeden. Het celibaat maakt meer kapot dan de mens lief is.

Groots en meeslepend

DSC08555

Groots
Is leven niet groots
Zonder moeite bewegen op het ritme
Van adem en lucht en zee en golf en
Het middelpunt zoeken ik ben het middelpunt
Stralend wervelend stralen
Als wijde Spaanse rokken
De vonken uit de tijd slaan

Nooit moe en doorgaan doorgaan
En zie de wereld draait en wij en wij
Wij zijn met velen
De tijd is kort dus kom
En dans en leef en proost en drink
De borrelende helderfrisse levenswijn

Tot het einde
Een veel te vroeg einde
Aan alles
Aan leven en vrouw zijn
En moeder en dochter

Muziek toch muziek veel muziek
En woorden op maat
Laat de wereld nog een keer zien
Dat ik leefde leefde

En leef

——————————————————————————————————————-

In Memoriam voor mijn achternichtje, dat ik niet heb gekend en die (te) jong overleed. Dank zij mooie, passende woorden, beelden en muziek, heb ik haar wel een beetje leren kennen op Goede Vrijdag. Ik bewonder haar levenslust, kracht en doorzettingsvermogen. De hoeveelheid zonnebloemen was overweldigend….

Goudse voorouder

DSC00185

De menselijke geest
Is een ware schatkamer
Van opgeslagen kostbaarheden
Soms wordt de deur geforceerd

Vandaag is de koevoet een oude wekker
Opgewonden tikkend tovert hij
Herinneringen tevoorschijn
Waarvan ik het bestaan was vergeten

Een keer overnachten
In een kleine dienstbodekamer
Antimakassars over de oude eiken stoel
Een roestig conservenblik
Op het granieten aanrecht
Rotan stoelen in de serre

Uitzicht op een modderig slootje
Half verborgen onder woekerende braamtakken
Rood verkleurd blad

Krakend visgraatparket
Bedekt met Perzische tapijten
Bruine bakelieten lichtknopjes
Waarop je extra kracht moest zetten
De marmeren vloer van de gang
De levensboom boven de voordeur

Een kopje Nescafé met suiker en melk
De trapnaaimachine
En altijd een breiwerk
Onder handbereik in de rode-zakdoekentas

Als klap op de vuurpijl
De oude kapotte Friese staartklok
Die weer liep
Op het moment van haar dood

Fluwelen dood

DSC09852

Zo mooi, zo dood
Zo klein en zacht
Zwart en fluwelig
De sterke poten
Doelloos uitgespreid

Als een verloren knuffeltje
In de bocht van het fietspad

Maar wie zal hem missen
Die kleine mol
Ja, boeren en gazonbezitters,
Als kiespijn

Zo verstild en vol overgave
Dode dieren ontroeren
Het leven opgegeven
Zonder wrok of spijt
Zonder meer

Het grafje is zo gedolven
En makkelijker is het
Dit diertje aan
De aarde terug te geven
Dan een vogel
Wiens element het luchtruim is

Daar ga je
Kleine mol
Naar de eeuwige jachtvelden

En ik werp
-Omdat jij het niet meer kunt-
Als een passend monument
Een hoopje aarde op