Verwondering in de Zaanstreek

dsc04991
Na de mooie tv-serie Tuinen van Verwondering, wordt het hoog tijd voor een serie blogjes over de bijzondere tuinen in mijn eigen omgeving. Natuurlijk, maar helaas, zijn er in dit Zaanse gebied geen tuinen van enorme afmetingen te vinden, maar in het klein valt er veel te genieten. En er is genoeg om je over te verwonderen.

Haaldersbroek is zo’n karakteristieke plek. Hier vind je oude (maar ook nieuwe) Zaanse huizen, een oud schoolgebouwtje – nu woonhuis – en een enkele kleine boerderij. Een daarvan bezocht ik in de jaren tachtig met enige regelmaat. Hier bevond zich namelijk galerie Bramkha, door Jan Kees Vergouw opgericht in 1984. De naam herinnert aan zijn vader, Abraham Vergouw, een niet onverdienstelijk schilder en beeldhouwer, die de laatste jaren van zijn leven werkte in het atelier van zijn zoon. Vele (Zaanse) kunstenaars werden hier in de gelegenheid gesteld hun werk te tonen. Op de zondagmiddagen was het bezoeken van de exposities een leuk uitje, dat ik vooral met Ina ondernam.

Dit is al lang verleden tijd. Ina is gestorven en in 1992 sloot de galerie zijn deuren. De naam ‘Bramkha’ (Brams plek) zal niet veel mensen meer wat zeggen.

Toch is gelukkig niet alles verdwenen; de beeldentuin, naast het huis, is nog volledig intact. Als eerbetoon van Jan Kees Vergouw aan zijn vader. Hoe vaak ik er ook langskom op mijn wandelingen, hoe vertrouwd de plek ook is, het verveelt nooit. In alle seizoenen, alle weersomstandigheden, op de verschillende momenten van de dag, steeds weer ziet de tuin er anders uit. De betonnen beelden blijven boeien. De tijd doet hen goed.

dsc04396

En toch lijkt het steeds weer dat de tijd stilstaat: het gras groeit, de bomen botten uit, dor blad dwarrelt her en der – stoïcijns houden de beelden op hun eigen plek de blik van de bezoeker gevangen. Streng en speels. Een organisch geheel. Al meer dan veertig jaar.

dsc04399

Zo ook vandaag. Ik scheur mij los. Al filosoferend sla ik linksaf. Langs weiden en water. Hier liggen de woonboten, aan tot kleine paradijsjes vertroetelde tuintjes. Ook hier valt het blad. Dat wat verscholen was, komt genadeloos aan het licht. En zo sta ik dan plotseling oog in oog met een uit de kluiten gewassen voorwerp, dat ik maar al te goed ken.

kaasschaaf

Met een vette grijns en in opperste verwondering vervolg ik mijn weg.

Advertenties

Mijn lachspiegel

5

Ik maak mijn beeld van jou
Aarde en water kneed ik
Tot een gewillige substantie
En zo boetseer ik jou al jaren
Tot wie ik denk dat je bent
Een kleine god
In de holte van het spiegelend heelal

En als jij lacht
Lach ik
Ik lach me tranen om het lot
En houd mijn adem in

Op lichte voeten dans ik
Spring zo hoog ik kan
En strek mijn armen uit

Ik had je voor de vogels graag behoed
O laat ze toch geen
Nesten maken

Kijk in mijn ogen
Spiegel mij
En lach

——————————————————————————————————————-

Het beeld: MIJN LACHSPIEGEL (1998) van Hella de Jonge staat in de hal van het Zaantheater in Zaandam.

Zaantheater

Toekomstmuziek

DSC08681

Zal het ooit echt tot een ontmoeting komen
Al jaren kijken zij
Elkaar in het gezicht
Geen gene voor het naakte rose lijf
Door weer en wind getekend
Maar kaarsrecht, strak en stram

Een luchtig harnas is hen toebedeeld
Al jarenlang zien zij
Elkanders zwakke plek
Zo kwetsbaar in hun naakte waarheid
De zon speelt met hun vormen
Maakt het lichaam zacht en broos

Of is dit wat men noemen kan
Ultiem ontmoeten
Niet opgaan in elkaar
Maar juist de ander zien zoals hij is
Een evenbeeld waarin men slechts
Zichzelf herkent

Maar dan in spiegelbeeld

—————————————–

Beelden: De Ontmoeting, Maree Blok en Bas Lughthart

Adelaarsblik

DSC08484

Helder zicht
Mijn starre blik gericht
Naar het oosten
Waar ik mijn evenbeeld vermoed
Koning van het luchtruim
Versteend in mijn vlucht

Wie zal ik op mijn vleugels dragen
Tevergeefs sla ik ze uit
Probeer mij te verheffen

Als eens Prometheus
Die speelde met het vuur
Der goden
En mij tot voedsel diende

De tand des tijds werd mij fataal
Een zeperd die ik
met waardigheid verdroeg
Mij krijgen ze niet klein

Herboren nu
Herrezen uit het stof
Waartoe ik was vergaan
Opnieuw verankerd
Bewegingloos
Maar in mijn element
De wind speelt om mijn kop
Mijn blik staat op oneindig

En ver beneden mij
Weet ik
Hunkerend naar zijn bestemming
De koning van de zee

DSC08492

Meer Zaanse Beelden:
Naar de Haaien, http://wp.me/36K0e
Blauw Meisje, http://wp.me/p36K0e-3C

Informatie over De Adelaar en de zeepziederij, http://members.chello.nl/j.baartse/adelaar/bradelaar.html

Naar de Haaien

DSC08384

Mijn ijzeren ziel
In lijdzaamheid bezitten
Het roestrode verweer
Tegen de elementen
Barst uit mijn poriën
Koelbloedig
Als het beeld
Waarnaar men mij vormde
Met het geweld
Met de kracht
Die mij voor altijd
Zijn onthouden
De blikkerige tanden
Als werkloze wapens
Weerloze waardigheid

De oude Griek
Kent mijn kwelling

Mijn oorsprong verloochend
Bloed werd blik
En zee is Zaan geworden

Haai: Ron Moret

Nog een Zaans beeld: Blauw Meisje, http://wp.me/p36K0e-3C

Blauw meisje

DSC06661

Hier sta ik
Heerseres van
Mijn eigen klein domein
Een stenen cirkel begrenst
De dorre boel, wat gras, wat zand
Eén boom slechts

Met het zuidoosten in de rug
Zie ik de zon nooit opgaan
Voor mij gaat hij eeuwig onder

Mijn haren los, de voeten warm
Sokken met sterren
Stevige stappers
Waarmee ik geen stap verzet
Ik kom niet van mijn plaats
Of toch soms
In dromen ontstijg ik
Mijn stenen sokkel

Ik heb de winter weer doorstaan
In slechts mijn blauwe jurkje
Ik heb geen kou gevoeld
Ik luister

Zo ingespannen luister ik
Dat warmte noch kou
Sneeuw noch regen
Mij deren kunnen

Weten wil ik

Ik ben er heel dicht bij

DSC06662

(Beeld: Paul de Reus)

Nog een Zaans beeld: Naar de Haaien, http://wp.me/36K0e