Munch : Van Gogh, voor het laatst

img096
Het is een luxe om niet al te ver van Amsterdam te wonen. Zodra het in je hoofd opkomt, kun je de trein pakken en een museum bezoeken.

In november ga ik op een vroege zondagochtend naar het vernieuwde van Goghmuseum voor de tentoonstelling Munch : Van Gogh. De “eftelingrij” is nog niet al te lang, en met een vooraf uitgeprint toegangsbewijs moet het mogelijk zijn om snel binnen te komen. En dat lukt.

Er is een enorme hoeveelheid personeel aangetrokken om alles in goede banen te leiden. Iedereen gaat door de juiste poortjes, over de juiste trappen naar de juiste ingang. Want denk niet dat een uitgang ook ingang is! Daar zit namelijk een jongen – die natuurlijk ook maar doet wat hem is opgedragen – op een krukje mensen weg te jagen die door de openstaande deuren naar binnen willen. Stel dat je halverwege de tentoonstelling begint! Tegen de stroom in!

Ik begin dus netjes bij het begin. Mijn blik wordt direct al getrokken door twee schilderijen die ik noch aan van Gogh, noch aan Munch kan toeschrijven. Het blijken schilders die Munch hebben geïnspireerd. Ik ben verkocht. Christian Krohg en Hans Heyerdahl maken een verpletterende indruk. Kwam ik niet voor de aangekondigde schilders? Voor nota bene Munch in een Nederlands museum. Ja, maar…..

Ik scheur me los en dwing mezelf de korte film te bekijken, waarvan ik de nodige toelichting verwacht. Dat valt een beetje tegen. Over van Gogh is inmiddels redelijk veel bekend, over Munch had ik nog wel meer willen weten.
Maar als ik zijn schilderijen daarna op me laat inwerken, wordt mij toch een heel verhaal verteld. Vooral verduidelijkend is zijn schets met begeleidende tekst waaruit blijkt hoe het schilderij “De Schreeuw” is ontstaan. Een paar woorden zijn al genoeg om de sfeer van dat moment, dat uur, die dag op te roepen. En nee hoor, niet de persoon schreeuwt, het is de natuur:
Wanhoop.
Ik wandelde over de weg met twee vrienden – toen ging de zon onder. De hemel werd plotseling bloedrood en er sloeg een golf van weemoed door me heen. Ik bleef staan en leunde tegen het hek, dodelijk vermoeid. Boven de blauwzwarte fjord hingen bloed en vlammentongen. Mijn vrienden liepen verder, ik bleef trillend van angst achter – en voelde een luide, eindeloze schreeuw door de natuur gaan.

Die weemoed en wanhoop is als een roofvogel, die zich in zijn hart heeft vastgebeten, zich in zijn ziel heeft genesteld, en zijn verstand heeft verduisterd. Ook hiervan in de vitrine een schets met tekst.

Munch en Van Gogh. Ik betrap mezelf erop dat alleen de eerste mijn volledige aandacht krijgt. De beide schilders leefden voor een deel in dezelfde tijd. Ze hebben elkaar echter nooit ontmoet. Het komt op mij een beetje geforceerd over om ze expliciet ter vergelijking bij elkaar te hangen. Ook al lijden beiden aan geestelijke onrust, toch is hun werk totaal verschillend. Van Gogh schildert over het algemeen naar de natuur, voor Munch is het psych(olog)ische veel vaker het uitgangspunt. Een bekende uitspraak van hem is dan ook: “Ik schilder niet wat ik zie, maar wat ik zag!”

Hoe goed bedoeld ook, ik vind de trend die je tegenwoordig in een tal van musea aantreft, niet altijd even gelukkig gekozen. Er worden steeds weer (vermeende?) verbanden gelegd. Schilders met elkaar vergeleken, aan elkaar gekoppeld. Invloeden toegedicht, waarvan ik me soms afvraag of het wel klopt. Ik vind het vaak rommelig en moet te veel schakelen.
Uiteraard wordt de kunstenaar beïnvloed: door anderen, door de tijdgeest, door de omgeving, maar toch blijft zijn kunst heel persoonlijk en is deze niet met die van anderen te vergelijken.

Die manier van verbanden leggen, overeenkomsten of verschillen zoeken zal wel met de huidige tijd te maken hebben: alles wordt gecommuniceerd, gedeeld en becommentarieerd. Het moet lekker luchtig zijn. Iedereen moet overal over kunnen meepraten, zijn mening over kunnen ventileren. (Tja. Een beetje zoals ik nu dus ook doe…….)

Ik houd van een chronologische opbouw van een tentoonstelling, zodat je de ontwikkeling van de kunstenaar ziet aan zijn eigen werk. Ik vind het dan ook grappig op de site van het museum te lezen, dat dit ook gold voor beide schilders:
Vincent en Edvard hadden ieder voor zich grote plannen voor hun belangrijkste werken. Ze wilden ze als een samenhangend geheel laten zien, als een serie. Daardoor zouden hun schilderijen meer betekenis krijgen.

Toch heeft het Van Gogh gekozen voor een meer thematische indeling. Het zij zo.

Hans_heyerdahl_fiskergutten_1886

Gisteren realiseerde ik me ineens dat de tentoonstelling op zijn einde loopt. Nog één keer rondlopen en de verse sneeuw van Munch zien. Een schetsje maken van de roofvogel. Maar vooral….. me nog één keer verlustigen aan zijn inspiratiebronnen: Krohg en Heyerdahl. Nog één keer de jongen aandachtig naar zijn hengel zien staren. Nog één keer de uitgeputte moeder en haar vol overgave slapende, rozige baby zien. Ik kan er weer tijden tegen!

Christian_Krohg-Sovende_mor_med_barn_1883

——————————————————————————————————————-

De afbeeldingen van de schilderijen van Krohg (Slapende moeder met kind) en van Heyerdahl (Vissersjongen) komen van het internet.

Film over Edvard Munch: https://www.eyefilm.nl/film/edvard-munch?program_id=11778818

Advertenties

26 thoughts on “Munch : Van Gogh, voor het laatst

    • We waren er toch niet tegelijkertijd, hè? Dat zou echt bijzonder zijn. Ben benieuwd naar jouw blog! Vond jij die twee andere Noren ook zo mooi?

  1. Al die combinatie moeten “geld in het laatje” te brengen omdat er dan “iets nieuws”te melden is. De werken die je hier laat zien zijn prachtig maar na ons laatste bezoek aan het rijksmuseum heb ik me voorgenomen nóóit meer een museum in te gaan waar ik in de rij moet.
    Beláchelijk, waarom niet de openingstijden verruimen als er zoveel belangstelling is , maar de boel gaat om 5uur dicht. Het wordt tijd dat ook dáár in de avonduren “gewinkeld ” kan worden.

    • Ja, als ik jou was, zou ik zeker gaan. Kijk op de site wanneer het rustig is en print thuis een toegangsbewijs uit. Dat scheelt stukken. Er zijn zeer ruime openingstijden. Ook dat kun je op de site vinden. Veel plezier!

  2. Alles is overgeorganiseerd tegenwoordig, ze laten weinig aan het individu zelf over, maar het zij zo. Je hebt een mooi helder blog geschreven, Jammer dat de schilders Heyerdahl en Krohg niet bij het grote publiek bekend zijn. Het zijn altijd weer de grote namen die het publiek moeten trekken en dat is (een beetje) jammer. Heyerdahl.ken ik alleen van naam maar van Krohg heb ik nooit gehoord. Hun werken ken ik dus niet maar dankzij de foto’s toch een indruk.

  3. Kunstwerken

    kunst
    maakt emoties los
    die het diepste zijn ontroeren

    waar je spontaan als een blok voor viel
    is misschien het spiegelbeeld van de ziel

    bevroren
    goddelijkheid,
    zelfs in ruwe schetsen van hoeren

    Je bent een geweldige gids, Corja!
    Lenjef

    • Ja, Lenjef, als kunst geen emoties losmaakt, is het geen echte kunst. Je moet er iets van jezelf in weerspiegeld zien. Dank je voor je mooie reactie.

      • We hebben ons programma voor a.s zaterdag omgegooid zodat we toch kunnen gaan. Nu nog een beetje mooi weer. We zijn n.m. wel een tijdje onderweg voordat we op de plaats van bestemming zijn. Maar na jouw stukje moet ik er gewoon naartoe.

  4. Zoals jij omschrijft Corja ga ik haast de kunst begrijpen wat ik dus niet doe, bij mij is het eerder aantrekingskracht dan dat ik er verstand van heb.

    Ik heb genoten van je stuk en het zijn prachtige schiderijen, die voorzich spreken.

    Groetjes Laura

  5. Je nam ons bij de hand en leidde ons intens door de zalen
    Van Munch wist ik niet veel. Maar zoals jij het beschrijft
    lijkt hij me veel dieper dan van Gogh. In Munch lijkt meer
    verhaal te zitten. Op de cursus komt ie pas aan het einde
    van het jaar aan de orde maar ik ga me eens op internet
    oriënteren op hem. Of ik ook naar het museum ga weet ik nog niet.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s